AI Reklamlarında Etiketleme: EU AI Act Madde 50 Markalar İçin Ne Değiştiriyor?

AB Yapay Zeka Yasası'nın şeffaflık kuralları (Madde 50) 2 Ağustos 2026'dan beri yürürlükte ve Komisyon 20 Temmuz 2026'da nihai uygulama rehberini yayınladı. Ama 'bütün AI reklamları etiketlenmek zorunda' demek bir basitleştirme. Bu yazıda kimin, ne zaman, hangi içerik için etiketleme yükümlülüğü olduğunu — ve rehberin bağlayıcı olmadığını — anlatıyoruz.

• EU AI Act Madde 50 şeffaflık yükümlülükleri 2 Ağustos 2026'dan beri yürürlükte.
• 'Bütün AI reklamları etiketlenmek zorunda' bir basitleştirme — yükümlülük provider/deployer rolüne ve içerik türüne göre değişiyor (Madde 50/1-5).
• En net kapsam: gerçek bir kişiye benzeyen/onu taklit eden deepfake tipi görsel/ses içerik — niyet aranmaksızın, istisnalar hariç etiketlenmeli.
• Avrupa Komisyonu nihai (taslak değil) uygulama rehberini 20 Temmuz 2026'da yayınladı, ama bu rehber hâlâ bağlayıcı değil; yasanın kesin yorumunu yalnızca Adalet Divanı verebilir.

EU AI Act'in (Regulation (EU) 2024/1689) şeffaflık kuralları — Madde 50 — 2 Ağustos 2026'dan beri yürürlükte, ve Avrupa Komisyonu 20 Temmuz 2026'da bu maddenin uygulanmasına dair nihai rehberini yayınladı. Buna rağmen ortalıkta dolaşan özet genelde 'bütün AI reklamları artık etiketlenmeli' şeklinde. Gerçek daha dar ve daha teknik. AB pazarına reklam yayınlayan ya da ihracat yapan markalar için bu farkı doğru anlamak önemli — hem gereksiz panik yapmamak hem gerçek yükümlülüğü kaçırmamak için.

Madde 50 ne diyor

Madde 50 beş ayrı yükümlülük tanımlıyor ve bunları sağlayıcı (provider) ile kullanıcı (deployer — bir marka ya da ajans olabilir) arasında paylaştırıyor. Provider tarafında: kişilerle doğrudan etkileşime giren sistemlerin bunu açıkça belli etmesi, ve sentetik ses/görsel/video/metin üreten sistemlerin çıktısının makine tarafından okunabilir şekilde işaretlenmesi. Deployer tarafında: duygu tanıma ya da biyometrik kategorilendirmeye maruz kalan kişilerin bilgilendirilmesi, deepfake içeriğin ve editoryal denetimsiz üretilmiş kamu yararı metninin etiketlenmesi, ve tüm bu bilgilerin ilk etkileşim anında açık biçimde verilmesi. Bir marka ya da ajans için pratikte en çok ilgili olan kısım, deepfake içeriğin etiketlenmesi yükümlülüğü.

Kimler etkileniyor

Yükümlülük, AB'de faaliyet gösteren ya da AB pazarına yönelik içerik/reklam yayınlayan sağlayıcı ve kullanıcıları kapsıyor. Türkiye merkezli bir marka ya da ajans için bu, yalnızca AB'de kurulu şirketleri değil, AB'ye ihracat yapan ya da AB kullanıcılarını hedefleyen kampanyaları da doğrudan ilgilendiriyor.

Deepfake kuralı neyi kapsıyor

Madde 50(4), gerçek bir kişiye, nesneye, yere, kuruma ya da olaya görünüşte veya seste benzeyen, yapay zekayla üretilmiş veya manipüle edilmiş içerik için geçerli. Deployer, böyle bir içeriğin yapay olarak üretildiğini açıkça belirtmekle yükümlü — kanun metni bunun için bir aldatma niyeti aramıyor. Açıkça sanatsal, hicivsel ya da kurgusal eserler için yükümlülük daha hafif: içeriğin varlığını, eserin gösterimini engellemeyecek uygun bir şekilde belirtmek yeterli. Yasaca yetkilendirilmiş ceza soruşturması amaçlı kullanımlar ise muaf.

Peki neden 'her reklam etiketlenmeli' yanlış

Çünkü kanun metninde doğrudan muafiyetler var. Madde 50(2)'deki işaretleme yükümlülüğü, sistem yalnızca standart bir düzenleme için yardımcı işlev görüyorsa ve girdi verisini esaslı biçimde değiştirmiyorsa uygulanmıyor. Madde 50(4)'teki kamu yararı metni etiketleme yükümlülüğü de içerik insan incelemesinden geçmişse ve yayından gerçek ya da tüzel bir kişi editoryal sorumluluk taşıyorsa devreye girmiyor. Sonuç olarak kapsam asıl olarak iki şey etrafında şekilleniyor: gerçek bir kişiyi/olayı taklit eden deepfake içerik, ve editoryal denetimden geçmemiş kamu yararı metni. Günlük AI-üretilmiş reklam metni, ürün açıklaması ya da sosyal medya postu bu yükümlülüğün büyük ölçüde dışında kalıyor.

Tarihler ve rehberin durumu

Önemli bir nüans: Komisyon'un 20 Temmuz 2026 rehberi artık taslak değil ama yine de hukuken bağlayıcı değil — soft law. Yasanın nasıl uygulanacağına dair nihai, otoriter yorumu yalnızca Avrupa Birliği Adalet Divanı (CJEU) verebilir. Yani bu yazı dahil bugün okuduğunuz pratik yorumlar, yasanın değişmez uygulamasını değil, Komisyon'un resmi rehberine ve mevcut hukuki yoruma dayanan en iyi anlayışı yansıtıyor.

Markalar ne yapmalı

• AB'ye yönelik kampanyalarınızda gerçek kişiye benzeyen AI içerik kullanıyorsanız, bunu belirtmeyi prodüksiyon sürecinin standart bir adımı haline getirin.
• 'İnsan gözden geçirdi' demenin tek başına yeterli bir muafiyet olmadığını unutmayın — gerçek editoryal denetim ve hesap verebilirlik gerekiyor.
• Kesin yükümlülüğünüzü belirlemek için, özellikle AB'ye ihracat yapıyorsanız, hukuk/uyum danışmanınıza başvurun; bu yazı bireysel hukuki tavsiye yerine geçmez.
• Komisyon'un 20 Temmuz 2026 rehberini ve ileride gelecek CJEU içtihadını takip edin.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Kendi kampanyanız için somut yükümlülüklerinizi belirlemek üzere bir hukuk/uyum danışmanına başvurmanızı öneririz.

AB pazarına yönelik AI destekli kampanyanızda prodüksiyon sürecini konuşmak ister misiniz?

Blog · Teklif alın